Büyük Taarruz Harekat Planı

26 Ağustos’ta Türk Milletinin var olma mücadelesi olarak tarihe geçen Büyük Taarruz harekat planının başarıya ulaşması tüm dünyadan gizli tutularak sağlanmıştır.

İngiltere’nin Yunan kuvvetlerini desteklemesinin altında kendi prestiji olduğu gibi Türkiye’nin stratejik konumu ve zengin kaynakları da yer almaktadır.

Büyük Taarruz Harekat Planının Gizliliği

Büyük Taarruz harekat planının Atatürk ve çevresindeki bir kaç kişi haricinde bilinmemesi taarruzun başarısı açısından önem taşıyordu. Özellikle Yunan birliklerini destekleyen İngilizlerin konudan haberdar olmaması şarttı.

Barış Elçisi Fethi Okyar

İngilizleri taarruz hakkında kuşkulandırmamak (ikili iyi ilişkileri tesis etmek) için barış elçisi olarak görevlendirilen Fethi Okyar’dan, Garp cephesi komutanı İsmet İnönü’nün bile haberi olmamıştır.

Fethi Bey’in almış olduğu görevin maksadını kimse anlayamamış ve Atatürk’ün barış şartları zemini oluşturmak için ödün vereceğini düşünenler olmuştur. Halbuki Atatürk Misak-ı Milli’den kesinlikle taviz vermemiştir.

Hasım devletlerin barış görüşmeleri için ortaya koyacakları şartları Atatürk önceden biliyordu. Paris Barış Konferansında sunulan barış taslağına göre İzmir bizde kalacaktı fakat Edirne Yunan toprağı olacaktı. Ayrıca Sevr antlaşmasından fayda sağlayan hasım devletlerin kazancı devam edecekti. Bu şartlar altında Atatürk barış görüşmeleri için masaya oturması düşünülemezdi.

İsmet İnönü’nün Atatürk’e Mektubu

Atatürk tarafından (Büyük Taarruz harekat planını perdelemek) barış görüşmeleri yapmak üzere Avrupa’ya giden Fethi Okyar, Garp cephesi komutanı İsmet İnönü seyahatin maksadını bilmediğinden durumu anlamak için Başkumandanlığa mektup yazmıştır.

Halide Edip Adıvar’a göre, Atatürk Türk-Yunan ilişkilerini kan dökmeden uzlaşıyla çözmek maksadıyla Fethi Okyar’ı ittifak devletlerinin başkentine göndermiştir. Bu barış görüşmelerinin hüsranla neticelenmesi (Atatürk’ün niyet ve maksadı bu yönde) ve Fethi Okyar’ın seyahati İngilizler tarafından Ankara hükümetinin zayıflığı olarak değerlendirilmiştir.

Atatürk’ün İleri Görüşlülüğü

Taarruza çok önceden karar veren Atatürk, Eylül ayının ortasına kadar İngilizleri oyalayarak zaman kazanmak istiyordu. Paris’te resmî temaslarda bulunan Yusuf Kemal Bey’in faaliyetlerini Fethi Okyar’ın Londra temaslarıyla destekleyerek kan dökülmeden yani savaşmadan çözüm arayışında olduğu intibası yaratılmıştır.

Fethi Beyin Londra’ya ziyareti sonuç vermeyerek başarısızlıkla sonuçlandı. Bu temasların fiyasko ile sonuçlanması Atatürk’ün planının ne kadar ustaca olduğunun, ileri görüşlülüğün kanıtıdır. Büyük taarruz ile hezimete uğrayan İngiliz hükümeti ve Lloyd George’n mağlubiyeti Atatürk’ü çok keyiflendirmiştir.

Fethi Bey’in bıkmadan usanmadan her kapıyı çalması ve sabırla görüşmek istediğini belirtmesi İngiliz Hükümetince Türklerin zor durumda olduğuna inanmasına vesile olmuştur.

Gizlilik çalışmaları kapsamında Fethi Okyar sağlık sebebiyle meclisten ayrılarak izini kaybettirmek istemiştir. Entelligence Service ajanları Meclis faaliyetlerinin gizli oturumlarını Londra’ya gönderdiği dikkate alındığında gizliliğin korunmasındaki planının ne kadar zekice olduğu ortaya çıkmaktadır.

Fethi Bey seyahatini sırasıyla İtalya ve Fransa’ya yapmıştır. Türkiye’nin içinde bulunduğu zor durumu barışçıl görüşmelerle çözmek için İngiltere nezdinde Fransa ve İtalya’yı aracı ülke olarak kullanmak istemiştir. Londra temaslarında Başbakan Lloyd George ve dışişleri bakanı Lord Curzon meşgul olduklarını dile getirerek Fethi Okyar’ı kabul etmemişlerdir.

Atatürk’ün Amacı Zaman Kazanmak

Kıdemsiz bir memur tarafından kabul edilen ve hafife alınan Fethi Okyar’a daha sonra gelmesi bakanların yurt dışı gezisinde olduğu söylenmiştir. Her şeye katlanan Fethi Okyar üzülmüş gibi yapıp Atatürk’ün tevdi ettiği görevi başarıya ulaştırmanın mutluluğunu yaşıyordu. (Eylül ortasına kadar zaman kazanmak)

Yunanistan’da bulunan elçilerin Lord Curzon’a gönderdiği raporda Yunan ordusunun hazır olduğu, moralin ve özgüvenin tam olduğu ifade edilmiştir. Kütahya-Eskişehir muharebelerinde kazanılan galibiyet sarhoşluğu Yunan ordusunun her daim Türk ordusuna karşı üstün olduğunu rapor etmişlerdir.

büyük taarruz harekat planı
Büyük Taarruz ve Türk Ordusu

Gizlilik içerisinde sürdürülen taarruz hazırlıklarının meyvesi 5 gün sonunda 200 bin kişilik Yunan ordusunun dağılmasıyla sonuçlanmıştır. Fethi Okyarı kapısında günlerce bekleten Lloyd George işgal kuvvetleri vasıtasıyla Mustafa Kemal’e ateşkes teklifinde bulunmuştur.

Hezimet sonucunda İngiliz kabinesi Fethi Okyar’ın neden dinlenmediğini hükümete soruyordu. Avam kamarasında ne söyleyeceğini bilemeyen başbakan, Yunan ordusunun izmire doğru kaçmasıyla iyice köşeye sıkışmıştı. Mustafa Kemal’in üstün zekası neticesinde plan zafere ulaşmıştı.

Önceki İçerikKadın Hakları
Sonraki İçerikllgın Manevraları

Cevap Bırakın

Please enter your comment!
Please enter your name here